آجر تراش داده شده اي كه با آجر ديگر در آب ساييده شده باشد.

آبساب

آجري كه قبل از پخت به صورت دلخواه شكل داده اند.

آجر پيش بر

ملات

آژند

بخش رو به غرب

آفتاب كور

تزوينات الحاقي– نماسازي سنگي-آجري كاشيكاري و گچكاري

آمود

انتهاي پاي گنبد

آوگون

در گنبدهاي دو پوسته پوشش زيرين را گويند.

آهيانه

سقف

آسمانه

در معماري به اندازه شش گره 40 ساني متر.

ارش

بخشي از پائين ديوار است كه معمولا براي استحكام بيشتر آمودي از سنگ و كاشي دارد.

ازاره

در معماري پوشش منحني)سغ ( را گويند.

ازج- ازغ

نقش گردان يا انحنا دار

اسليمي

ديوار جداكننده - ديواري كه ميان دو پايه باربر مي سازند.

اسپر

طبقه - سقف

اشكوب

بلندي–  ارتفاع

افراز

كنتراست

انبسان

انودي از خمير آهك و خاكستر چوپبدست مي آيد براي آبندي بدنه آبگيرها و ديوارهابه كار مي رود.

اندود ديمه

واداشتن – در معماري به معني استخوان بندي بناست

اوزير-افريز

مطالحي كه از محل برداشته شده است

ايدري

تركهايي كه جهت قرار گرفتن باد در تاق ايجاد مي گردد – به باد گير هم گفته مي شود.

باد پيچ- باد پروا- باد هنج

نوعي قوس بيضي شكل كه در ساخت گنبد استفاده مي شود ونيست فاصله كانوني به دهانه آن 3 به 4 است

بستو

از محل – حاصل خود محل

بوم آورد

به معناي تاب است در معماري نوعي چفد(قوس)بيضي شكل.

بيز

حياط دور بسته اي كه حوض يا جوي آب در ميان داشته باشد – گودال باغچه.

پاد ياو

در معماري ايران چفد و تاق و گنبد را از جاييكه شروع مي شده قطه نمي كردند بلكه تكه ايي را بصورت عمود بالا برده سپس منحني را شروع مي كردند .

پا راستي

جايي كه تاق شروع مي شود

پاكار

تير حمال يا چيزي كه فرسپ روي آن مي افتد

پالار

تاق بندي –تاقچه بندي

پتكانه

- يعني چيزي كه از پايين به بالا مي آيد تونگان يا پيش كرده ( در خوزستان تونجه گويند

پتكين

پشت بند – ديوار يا نيم تاقي كه در پشت ديوار براي نگهداري آن بسازند

پدپيل

تضاد تنوع كاري كه براي برهم زدن قرينه و يكنواختي انجام دهند.=پا جفت.

پد جفت

در ختان بي بار – شورانه- تبريزي- سپيدار

پده

قاب – آرايه هايي به صورت قاب بندي مربع و مستطيل در نماي ساختمان .

پرورز

قاب بندي

پرورز بندي

آجر خشت يا سنگي كه بطور عمودي در محلهاي خالي ديوار مي چسبانند .

پكفته

- پت كوفته

عايق

پنام

بيرون زدگي پي از ديوار

پنجه پي

چفد معروف ايراني – پنج يعني در گاه . او هفتن يعني پوشاندن

پنج او هفت

اندازه مقياس- اندازه هاي معين و مسخصي كه در طرح تكرار مي شود

پيمون

ستونك باريكو كوچكي كه سر سوك دو ديوار قرار مي گيرد

پيلك

موزائيك هاي رنگي جهت تزئين

پيس پيسه

ريسمان كشي

تر كشي

نوعي از ساختمان تاق و گنبد بصورت شعاعي و ترك ترك

ترك بندي

تالار بزرگ - سرسرا

تنابه

مقرنسهاي سر ستون مانند سر سنونهاي عالي قاپو و چهل ستون

تونگان

دندههاي اصلي پوشش تاق- لنگه – قالب

تويزه

رخنه اي در زيركنگره بارو – سوراخي كه در شكاف آن تير مي اندازند

تير كش

براي جلوگيري از واردشدن بار بصورت مستقيم بر در گاهها تاقي ديگر روي آن مي زنند تا بارها را به جرزها منتقل نمايد

جهازه

– پالانه

چغا به معني تپه-كوه بلندي-چغازنبيل به معني كوه بافته شده

چغازنبيل

قوس

چفت

نوعي مقرنس كاري كه آويخته از سقف است

چفت آويز

در ايوانها فاصله بين تيزه قوس تا رخبام

چكاد

نوعي قوس كه از تقاطع دو بيضي بدست مي آيد

چمانه

چوب سختي است كه از هندوستان مي آورند

چندن

جرزي كه در چهار گوشه آن پيلك داشته باشد

چهار ستون

نوعي پوشش كه از تقاطع دو تاق آهنگ بوجود مي آيد

چهار بخش

خان =كاروانسرا- خوره =محل

خان خوره